• Loading...
Chào mừng bạn đến với Trang thông tin điện tử huyện Mù Cang Chải - tỉnh Yên Bái
 

Thư viện hình ảnh

Lượt truy cập

website counter
Bảo tồn, giữ gìn trang phục truyền thống dân tộc Mông huyện Mù Cang Chải

Ngày xuất bản: 09/07/2019 8:48:00 SA
Lượt đọc: 430

 Mù Cang Chải là huyện vùng cao, vùng đặc biệt khó khăn của tỉnh Yên Bái. Toàn huyện có 13 xã và 01 thị trấn với tổng số 62.302 người, dân tộc Mông chiếm trên 91%, gồm Mông Đu (Mông Đen), Mông Đơ (Mông Trắng), Mông Xi, Mông Lềnh (Mông Hoa), còn lại là các dân tộc khác. Dân tộc Mông có đời sống văn hóa tinh thần phong phú, mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Do vây, bảo tồn và phát triển văn hóa truyền thống là một việc làm mang tính chất lâu dài và đòi hỏi sự nỗ lực, kiên trì và liên tục.

 

Bảo tồn và phát huy truyền thống của dân tộc vừa là động lực, vừa là mục tiêu góp phần cho sự phát triển văn hóa của các dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện, nhất là trang phục truyền thống của đồng bào dân tộc Mông. Trang phục truyền thống (trang phục dân tộc) là một trong 03 tiêu chí để phân biệt bản sắc văn hóa các dân tộc trong một cộng đồng. Thông qua trang phục truyền thống của một dân tộc phần nào phản ánh được hoạt động sản xuất, sinh hoạt của dân tộc đó, thể hiện tinh thần cần cù, sáng tạo, hồn cốt của dân tộc. Trang phục cổ truyền của người Mông thể hiện rõ nhất trong trang phục đầy đủ của người phụ nữ gồm có áo, váy, thắt lưng, tạp dề, khăn, mũ đội đầu, xà cạp… Váy rộng được khâu chít lại như một bông hoa nhiều cánh, trên mặt vải được dệt, thêu nhiều nét hoa văn đẹp, tin xảo. Áo bằng vải lanh, nhuộm chàm, không có cúc, khép chéo trước ngực hoặc bên sườn, nách. Qua trang phục, người ta thể hiện rõ được sự tài hoa của người phụ nữ và đời sống của gia đình họ.

Qua rất nhiều khâu từ việc trồng lanh, tuốt lanh, se lanh, kéo sợi, dệt vải, nhuộm chàm, trang trí họa tiết, nhuộm màu, kết nối các bộ phận….thành bộ váy áo hòan chỉnh. Dệt vải bằng sợi cây lanh, là một nghề thủ công phổ biến của cộng đồng người Mông. Vải lanh dùng để may quần áo, làm vỏ chăn, địu. Người chết cũng phải có quần áo bằng lanh. Người phụ nữ Mông bất kỳ ở đâu cũng tranh thủ tước và xe lanh.

Trang trí họa tiết: Cách trang trí họa tiết vào váy áo của phụ nữ người Mông rất tinh xảo, nhiều kiểu dáng, nhiều khâu đoạn, tùy thuộc và trình độ điêu luyện của từng người. Nhóm Mông Lềnh trang trí họa tiết vào váy áo cầu kỳ nhất, nhiều màu sắc, đẹp nhất. Thể hiện tinh thần cần cù, sáng tạo, chất phác, yêu lao động, yêu cuộc sống của người Mông, là kết tinh giá trị cuộc sống ngàn đời, nét đẹp văn hóa truyền thống, ước mơ vươn tới cái hay, cái đẹp, hạnh phúc, sung túc của người Mông

Người dân địa phương vẫn mặc trang phục truyền thống trong mọi sinh hoạt hàng ngày cũng như các dịp lễ hội. Những trang phục này được trang trí bằng các hoa văn họa tiết vẽ sáp ong, nhuộm chàm và thêu móc xích cầu kỳ. Màu sắc không sặc sỡ như một số trang phục của các dân tộc khác..Và tất cả đều do phụ nữ tự làm cho bản thân cũng như các thành viên khác trong gia đình (chồng, con…). Kỹ thuật thêu móc xích và thêu đáp mảnh ở đây khá cầu kì và tỉ mỉ, đòi hỏi người làm phải hết sức kiên nhẫn, khéo léo. Hoa văn chủ yếu được vẽ/thêu dựa trên hình thể các vật dụng, hoa lá, cây cỏ hoặc hình ảnh đời thường được cách điệu hóa như: hình cái nong cái nia, hình con chó đang ngủ, hình con ốc, guồng sợi, hình quả trám…

Không giống như các dân tộc khác, kỹ thuật vẽ sáp ong ở đây rất tinh xảo, chi tiết, hoa văn rất nhỏ và chỉ dựa theo những ô vuông nhỏ xíu được vạch bằng móng tay để tính kích cỡ và vẽ. Mặc dù không có mẫu cố định nhưng các chị vẫn có thể vẽ được những mảng hoa văn rất cầu kì phức tạp, với nhiều chi tiết nhỏ trên một khổ vải lớn. Những mẫu vẽ này rất đa dạng, phong phú và cũng chính trên những mảnh vẽ sáp ong này họ còn khâu trang trí thêm các mảnh ô vuông nhỏ xíu có màu sáng (thường là màu đỏ hoặc vàng) tạo điểm nhấn cho cả bức vẽ. Hầu hết, mỗi phụ nữ đều có riêng một bộ bút vẽ sáp ong cho mình. Sáp dùng để vẽ được mua hoặc tự làm. Nhìn một cách tổng thể nghề truyền thống ở địa phương vẫn duy trì tốt nhưng kết quả khảo sát cũng cho thấy có một số hoa văn, họa tiết mà nhiều thành viên không biết vẽ hoặc thêu và đang có dấu hiệu mai một dần. Cũng giống như nhiều nơi khác, ở đây kỹ thuật nhuộm chàm của người Hmong là tự trồng chàm và người trong gia đình tự hướng dẫn nhau. Chàm chỉ mang tính tự cung tự cấp và không làm khô thành cao chàm để bán hoặc để cất trữ.

Hầu hết các kỹ thuật thêu, vẽ sáp ong hay nhuộm chàm đều được mẹ truyền lại cho con gái. Mặc dù phụ nữ Hmong rất tự hào về các sản phẩm truyền thống - trang phục của mình làm ra nhưng họ vẫn chưa ý thức được giá trị tiềm năng cũng như đây có thể coi là một nghề kiếm sống, tăng thu nhập cho gia đình. Song, một điểm rất đặc biệt ở đây là phụ nữ người dân tộc Mông rất khéo tay, thêu/vẽ sáp ong/may áo váy rất đẹp và có truyền thống lâu đời. Họ rất chăm chỉ, trung bình một năm họ phải may thêu cho mỗi thành viên một đến hai bộ và may cho bản thân hai đến ba chiếc váy. Những hoa văn trên váy áo rất tinh xảo, công phu và màu sắc rất hài hòa.

Trong thời kỳ hội nhập, đất nước phát triển, đời sống vật chất, tinh thần của nhân huyện Mù Cang Chải được cải thiện. Khách trong và ngoài nước đến thăm quan du lịch trên địa bàn huyện ngày càng nhiều hơn. Ngoài để chiêm ngưỡng cảnh đẹp thiên nhiên thì những nét đẹp văn hóa truyền thống của con người nơi đây, đặc biệt là của đồng bào dân tộc Mông, dân tộc Thái, trong đó có trang phục truyền thống dân tộc là một dấu ấn luôn thu hút, mời gọi du khách, đặc biệt là khách du lịch nước ngoài đến với huyện vùng cao Mù Cang Chải. Thông qua các trang phục, cũng như các sản phẩm thêu thủ công của chị em phụ nữ Mông không chỉ góp phần tăng thu nhập mà còn giúp tuyên truyền nâng cao nhận thức của người dân về ý nghĩa, bản sắc văn hóa truyền thống tại Mù Cang Chải, nhất là những thế hệ trẻ cần phải bảo tồn và phát huy nên văn hóa này đồng thời gián tiếp truyền bá nền văn hóa này tới các khách hàng trong và ngoài nước.

Đào Thị Thu Thủy

Ban Tuyên giáo Huyện ủy Mù Cang Chải

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bản đồ huyện Mù Cang Chải

Thư viện Video

Chương trình phát thanh 23.8.2019

Chương trình phát thanh 22.8.2019

Chương trình phát thanh 21/8/2019